• شنبه, 13 آذر , 1395

88742743 ,  88742741  تلفن سنگ آرتا

88739524  فکس سنگ آرتا

[email protected]  ایمیل سنگ آرتا

سنگ و ساختمان

سنگ و ساختمان

انسان از زمان های دور سنگریزه ها را جمع می كرد و از آنها ابزار می ساخت، او از آنها مهره درست می كرد و رنگ می زد تا زینت تن او شود. ۸ هزار سال قبل از میلاد مردم منطقه های كه اكنون فرانسه و اسپانیا نامیده می شود با اجرای رنگ قرمز روی سنگریزه ها نقطه گذاری و خطوط موجدار میكشیده و آنها را تزئین می كردند. اولین نمونه های شناخته شده كاربرد موزائیك از سنگریزه ها متعلق به قرن هشتم قبل از میلاد و در آسیای صغیر است. در قرن سوم قبل از میلاد یونانیها سنگفرشهای موزائیكی وسیعی از سنگریزه های تیره رنگ با انتقال تدریجی بسیار ظریف به سمت رنگ روشن ساختند. موزائیك های مقدونیه به درجه اوج صنعت خود رسیدند، آنها با ساروج كردن تكه های باریكی از سرب خط فاصل تندیس ها را طراحی می كردند و به آنها استحكام می بخشیدند. در موزائیكهای قدیمی چینی ها آمیخته ای از نقش های هندسی و نقش مایه های گل و گیاه بود و اغلب با كاشی های سقف طرح ریزی می شد. در مقابل موزائیك های پرتغالی ها به طور معمول برجسته و انتزاعی بود.
سنگفرش های موزائیكی اسپانیا بیشتر پالوده شده و با سنگریزه های خاكستری، سفید و ارغوانی انواع طر حهای هندسی را خلق كرده اند. در بعضی از فرهنگ ها سنگ علاوه بر جنبه كاربردی و تزئینی اهمیت معنوی نیز دارد، در باغ های ژاپنی، سنگ ها، بنیاد و روح باغ، به شمار می روند و در باور آنها سنگ پناهگاه خیابان است. اغلب سنگ های ویژه را در محل وسیعی از شن و ماسه قرار می دهند كه به زیبایی شیار كشیده شده است تا به اجناس آرامش و تعادل كامل دست دهد.

استخراج بلوك سنگ از معدن:
استخراج بلوك سنگ از معدن توسط دستگاه سیم برش الماسه و یا انفجار صورت می‌پذیرد. در استخراج سنگ‌های ساختمانی علاوه بر نمونه بلوك سنگ جهت تامین سنگ‌ها نما از باطله‌های آنها نیز استفاده می‌گردد از جمله استفاده از این باطله‌ها در استفاده از جداول در خیابان‌ها استفاده می‌شود.
در استخراج سنگ‌های ساختمانی باید توجه داشت كه به گونه‌ای سنگ استخراج می‌شود تا با كمترین باطله برخورد كرده و با بهترین كیفیت سنگ استخراج شود.
در سنگ‌های آهكی و مرمریتی از سیم برش الماسه و انفجارهای كنترل شده و توسط پاكت‌ها جهت استخراج سنگ استفاده می‌شود اما اخیراً از مواد منبسط شونده همچون كتراك نیز می‌توان جهت استخراج.سنگ‌ها به صورت بلوك‌های منظم جهت كاهش باطله استفاده شود.

سنگ تزئینی ساختمانی و نما
سنگ تزئینی، سنگی است طبیعی که در اندازه مشخص انتخاب، تراش و یا برش خورده باشد. به معنای وسیع کلمه، اصطلاح سنگ تزئینی شامل سنگ ها در هر شکل می شود که به طور مستقیم و پس از برش، سائیده شدن و صیقل کاری در نماهای داخلی و خارجی ساختمان ها به کار می روند. سنگ های تزینی از نظر سنگ شناسی به یکی از گروه های سنگ آذرین، دگرگونی و یا رسوبی اختصاص دارند و شامل انواع مرمر، مرمریت، چینی، کنگلومرا، تراورتن، ماسه سنگ، گرانیت، دیوریت، سینیت، گابر و بعضی موارد کم اهمیت تر می باشند.
سنگ‌های اصلی مورد استفاده در سنگ‌ تزئینی و نما عبارتند از:سنگ گرانیت، سنگ مرمر، سنگ تراورتن، سنگ چینی، ماسه سنگ و سنگ لوح.
از سنگ‌های آذرین به جز سنگ گرانیت نمونه‌های دیگر را کمتر مورد استفاده قرار می‌دهند. انواع دیگر سنگ‌های آذرین مورد استفاده در صنایع ساختمانی عبارتند از: دیوریت، بازالت، سینیت، کابرولابرادیوریت و دیاباز. سنگبری‌ها، سنگ‌هایی نظیر سرپانتین، انیکس، تراورتن و حتی انواعی از گرافیت‌ها را مرمر می‌نامند و بنابراین مفهوم دگرگون شدن سنگ‌های آهکی به منظور تبدیل شدن به مرمر که از اصول پایه در سنگ‌شناسی است و برای سنگ‌های نما در بازار سنگبری مصداق ندارد.

مشخصات اصلی انتخاب سنگ برای مصارف ساختمانی
۱- بافت سنگ باید ساختمانی سالم داشته باشد، یعنی بدون شیار، ترک و رگه‌های سست باشد (کرمو نباشد)
۲- بدون هرگونه خلل و فرج باشد
۳- پوسیدگی نداشته باشد
۴- یکدست، یکنواخت و همگن باشد
۵- سنگ ساختمانی نباید آب زیاد جذب کند، لذا نباید:
الف- در آب متلاشی یا حل شود
ب- تمام یا قسمتی از آن بیش از ۸ درصد وزن خود آب بمکد
۶- سنگ ساختمانی نباید آلوده به مواد طبیعی و مصنوعی باشد
۷- سنگ باید شرایط فیزیکی و شیمیایی محیط را تحمل کند، لذا باید:
الف- در برابر باد، یخبندان، تغییرات دما و در صورت وجود جریان آب در مقابل آن و کلیه عوامل فرسایش مقاومت کند
ب- در برابر محیط‌های شیمیاییاسیدی و قلیایی و همچنین عمل آبکافت و اکسیداسیون مقاومت کند
۸- مقاومت فشاری برای قطعات باربر نباید کمتر از ۱۵۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع باشد
۹- در مقابل سایش مقاوم باشد.

نمای سنگی خود دارای انواع مختلفی هستند که عمده این تمایزات رات می توان در تفاوت نوع سنگ موجود در طبیعت نام برد لذا در اینجا جایز است قبل از معرفی انواع سنگ ها ابتدا به توضیح واژه سنگ تزئینی پرداخته و سپس به معرفی نماها بپردازیم.

سنگ‌های قابل برش از نظر shestoperov
با توجه به نكات فوق انواع سنگهای قابل برش مورد استفاده برای مصارف گوناگون را شستوپروف Shestoperov در سال۱۹۸۳به شرح زیر پیشنهاد كرده است:
سنگ روكار بناها: آهك های متراكم، ماسه سنگ، مرمرهای الوان، تو فهای آتشفشانی، گرانیت، سینیت، دیوریت، لابرادوریت، كابرو، بازالت و سنگ‌های دیگری كه قابل دسترس بوده و با شرایط ساختمان سازگاری داشته باشند.
سنگ مورد استفاده در دیوارها: آهك، دولومیت، ماسه سنگها،سنگ گچ وتوف های آتشفشانی است.
سنگ نمای داخل بناها: مرمرهای صیقل پذیر، سنگ گچ، توف، برش، كنكومراهای با سیمان كربناته.
سنگ های مورد استفاده برای مصارف خاص صنعتی:
(خود شامل موارد ذیل است).
سنگ های مقاوم در مقابل حرارت: سنگ صابون (تالك، تالك شیست) توف، آندزیت، بازالت، دیاباز.
سنگهای مقاوم در مقابل اسیدها: گرانیت، دیوریت، كوارتزیت، ماسه سنگ‌های سیلیسی، آندزیت، تراكیت، بازالت، دیاباز، كلسیت.
سنگهای مقاوم در مقابل قلیائیها: آهكهای متراكم، دولومیتها، منیزیتها، ماسه سنگهای آهكی.

سنگ های مورد استفاده برای پله های خارجی بناها: ماسه سنگ، گرانیت، دیوریت، سینیت، كابرو، بازالت. سنگهای مورداستفاده برای پله های داخلی بناها: مرمر، گرانیت و لابردوریت.

عمر مفید سنگهای ساختمانی، تزئینی و نما
عمر مفید سنگهای ساختمانی، تزئینی و نما مورد توجه كارشناسان و افراد دست اندركار سنگ است و عموماً سعی می شود به طریقه آزمایشگاهی ارقامی برای این منظور ارائه گردد. ولی با بررسی ساختمان های قدیمی یا تاریخی می توانیم عوامل فرسایش را به طور مستقیم مورد مطالعه قرار دهیم و با تهیه آماری از انواع سنگ و میزان فرسایش حد طبیعی عمر سنگ را به دست آوریم و هرچه آمار بیشتر باشد نتایج ما به واقعیت نزدیكتراست.

كم كردن ضایعات سنگ
یكی از راههای كم كردن ضایعات سنگ چسب و تور كردن بلوك سنگ است كه در هر مترمربع مبلغ ۲۰۰۰۰ ریال جهت هزینه چسب و تور استفاده می شود. چسب و تور جهت سنگ هایی استفاده می شود كه در زیر قله بر خرد میگردند و سنگ دارای پرت زیاد میگردد. لذا مجبور می شویم این عمل را بر روی سنگ انجام دهیم البته در برخی از سنگ ها این عمل توجیه اقتصادی ندارد. در ایتالیا یكی از روش هایی كه سنگ را چسب می كنند این است كه بلوك سنگ هایی كه احتمال خرد شدن را دارند دپو كرده و همزمان در یك استخر چسب قرار می دهند تا چسب در بین خلل و فرج سنگ فرو رفته، پس از این مرحله بلوك سنگ را خارج ساخته و به كارخانه میفرستند این نوع چسب رزینی به گونه های عمل می كند كه در حین ساب خوردن نه تنها از كیفیت سنگ كم نمی سازد بلكه به كیفیت آن در هنگام ساب خوردن می افزاید.

عوامل مهم تشکیل ضایعات و باطله‌های سنگ‌های تزئینی
– کارخانجات سنگ با توجه به قله‌های آورده شده به کارخانجات که این قله‌ها دارای شکاف‌هایی بوده که در موقع برش توسط قله بر در کارخانه باعث ضایعات بیشتر شده و از استحکام معمول محصول نیز می‌کاهد.
– براساس آمار به‌دست آمده، یک تن سنگ زمانی که از معدن خارج می‌گردد ۵۰% آن ناسالم و غیرقابل استفاده است که ضمن ایجاد ضایعات در نتیجه مصرف‌کننده باید برای هر یک تن سنگ دو برابر بهای آن را بپردازد.
– معمولاً پلاک‌هایی که در کارخانجات سنگبری، استفاده می‌گردند یا تولید می‌شوند به‌علت عدم دقت در حمل غالباً باعث ایجاد شکستگی در لبه‌ها، ترک‌ها و یا خراش در سطح ساب خورده می‌شود و باعث ایجاد ضایعات می‌شود.
– توسط دستگاه بلو‌ک‌بر
– توسط اره گروه‌های چندتیغه‌ای
– توسط چکش
– چنانچه امتداد لایه‌ها به‌موازات راستای چین‌خوردگی نباشد سنگ شکستگی بیشتری دارد.
– تاثیر گسله‌ها و درزه‌ها بر سنگ‌ها
– سنگ‌های واقع در نواحی شکسته
– روند استخراج در جهت عکس شیب طبقات نباشد
– معادنی که به‌ روش انفجاری استخراج می‌گردند در اثر ضربه انفجار به‌میزان زیادی درزه ایجاد می‌شود که در زمان برش یا صیقل منجر به شکستن پلاک و ایجاد ضایعات می‌گردد.
– توسط دستگاه سیم برش هنگام برش سنگ.
مقایسه ضایعات سنگ در معدن و کارخانه فرآوری
باطله‌های موجود در کارخانه و معدن یک شباهت به‌هم دارند و آن این است که هر دو ماده یک جنس و یک ترکیب شیمیایی دارند ولی از نظر نوع عملکرد با هم تفاوت دارند و این عملکرد بستگی به نوع سنگ، ضخامت و از اندازه‌های متفاوتی که دارند متفاوتند.

مقایسه کاربردی ضایعات سنگ‌های گرانیتی و تراورتن
۱- بسته به نوع سنگ می‌توان از آنها استفاده‌های زیادی کرد، اگر سنگ‌های ضایعاتی از نوع آذین باشند که سخت می‌باشند می‌توان از آنها برای تولید سنگفرش استفاده نمود، ولی اگر سنگ‌های نرم باشند مانند تراورتن می‌توان آنها را به پودر سنگ تبدیل نمود یا از آنها برای تهیه سنگ‌های آنتیک که در نماها استفاده می‌شود بهره برد.
۲- معادن سنگ گرانیت ۲۵% معادن سنگ را تشکیل می‌دهند و بیشترین ضایعات سنگ‌ها هم مربوط به سنگ گرانیت است زیرا روش استخراج در این معادن فاصله زیادی با استانداردهای جهانی دارد ولی در معادن سنگ نرم از جمله تراورتن با توجه به استفاده از روش‌های مکانیزه، مقدار باطله در حد کمی است و در گذشته قطعات کوچک سنگ تراورتن در معادن دپو می‌شدند ولی هم‌اکنون با افزایش قیمت سنگ، فرآوری این قطعات از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر است.

دلایل عدم به‌کارگیری سنگ‌های گرانیتی و کوارتزیت جهت استفاده سنگ‌های آنتیک
۱- ضایعات سنگ‌هایی که برای تولید سنگ‌های آنتیک به‌کار می‌رود، بایستی سختی قابل قبول داشته باشند سختی زیاد نیز شرایط برش و صیقل دادن سنگ را مشکل ساخته و هزینه تهیه سنگ آنتیک را بالا می‌برد. لذا سختی باید در حد قابل‌ قبول باشد در نتیجه تهیه سنگ‌های آنتیکی به‌دلیل سختی زیاد گرانیت‌ها و کوارتزیت‌ها گران تمام می‌شود.
۲- به‌طور کلی ضایعات سنگی که در برابر اسیدها مقاوم می‌باشند جهت تولید سنگ‌های آنتیک مناسب نمی‌باشند از جمله گرانیت، سینیت، دیوزیت، کوارتزیت، آنزریت، تراکیت، بازاکت، دیاباز و ماسه سنگ ولی سنگ‌های ذکر شده جهت تولید سنگ‌ فرش، کف‌ پوش، دیوار داخلی یا خارجی مناسب می‌باشند.

دلایل استفاده از ضایعات سنگ‌های تراورتن جهت تولید سنگ‌های آنتیک
• مقاومت قابل قبول سنگ‌های تراورتن ۲- سختی کم ۳- قابلیت ساب و برش ۴- استحکام بالا و شکل‌پذیری ۵- بلوری بودن ۶- چگالی زیاد ۷- زیبایی ظاهر ۸- وجود تخلخل جهت چسبیدن کامل به ملات ۹- سهولت دسترسی ۱۰- عدم امکان آلتره شدن ذخایر آن ۱۱- تنوع رنگ‌ها ۱۲- ارزانی نسبت به سایر سنگ‌ها ۱۳- عدم وجود ساختارهای تکنونیکی بر روی این ذخایر به‌دلیل جوان بودن آنها (کوارترنر) ۱۴- شرایط استخراج ایده‌آل دارند به‌همین دلیل اغلب با لایه‌بندی افقی، شیب کم و در نقاط کم‌ارتفاع و قابل دستیابی تشکیل می‌گردند ۱۵- مقاومت فشاری ۱۶- جذب رطوبت ۱۷- در مقابل قلیایی‌ها مقاومند ۱۸- افزایش صادرات سنگ‌های تراورتن باعث بالا رفتن توان مالی معدن‌کاران و ایجاد واحد فرآوری باطله شده.

مهندس محمد علی حایری – کتاب راهنمای سنگ ایران

مطالب مشابه

دیدگاهتان را ثبت کنید