• یکشنبه, 14 آذر , 1395

88742743 ,  88742741  تلفن سنگ آرتا

88739524  فکس سنگ آرتا

[email protected]  ایمیل سنگ آرتا

طبقه بندی کواری ها برای انتخاب میزان بهینه مکانیزاسیون

طبقه بندی کواری

در عصر جهانی سازی ̨خصوصی سازی و آزاد سازی فعالیتهای اقتصادی رقابت دشواری وجود دارد و هیچ صنعتی نمی تواند موفق باشد مگر اینکه راندمان خود را بهبود ببخشد . هزینه تولید را کاهش دهد و کیفیت را افزایش دهد . در این عصر انواع فن آوری پیشرفته و جدید همواره در انتظار ورود به بازار هستند . در این شرایط تنها راه موفقیت انتخاب درست ماشین آلات و مکانیزاسیونمناسب و آموزش پرسنل است که می تواند منتهی به بهبود راندمان ̨کیفیت و سود آوری عملیات گردد . در این بین استخراج به روش کواری به علت روشهای زیان آور و یا سود دهی کم دچار حساسیت شده است . برای مقابله با این حساسیت یک سیستم طبقه بندی برای کواری ها بهمراه درجه مکانیزاسیون مناسب هر طبقه برای کمک به صنعت و ایجاد امکان رقابت در بازار جهانی پیشنهاد شده است .

در ایران تنها معدودی از کواری ها کاملا مکانیزه هستند و اکثریت آنها هنوز برای استخراج از روشهای نیمه مکانیزه و حتی دستی استفاده می کنند . در بین کواری های مکانیزه نیز درجه مکانیزاسیون یا در سطحی پایین تر از حد بهینه می باشد و یا در سطحی بیش از ان قرار دارد و مطابق نرخ تولید و طول عمر کواری نمی باشد . این امر تا حدودی ناشی از ضعف برخورد فنی در محاسبه و برآورد ذخیره و همچنین مجزی نمودن مسئله ماشین آلات مورد احتیاج از میزان ذخیره و طول عمر کواری می باشد . غالبا انتخاب ماین آلات تنها بر اساس مسائل اجرایی کواری و پاره ای مفروضات در خصوص ذخیره صورت می گیرد . انتخاب غلط و نامناسب تجهیزات ̨در حین اجرا ̨غالبا باعث مشکلات جدی عملیاتی می گردد . واکنش توده سنگ نسبت به تکنیکهای گوناگون استخراج ندرتا در پروسه انتخاب ماشین آلات مورد توجه قرار می گیرد . در صورتی که این امر نقشی اسای را در اقتصاد عملیات استخراج به عهده دارد . با توجه به مطالب فوق ارائه یک روش قابل قبول برای انتخاب ماشین آلات مناسب یک کواری ضروری می نماید . در این مقاله با عنایت به تفاوتهای زیاد تکنیک های استخراج و با در نظر داشتن میزان تولید ̨کواری ها بصورت کلی به گروه های ̨خیلی کوچک ̨کوچک ̨متوسط و بزرگ تقسیم بهینه نیز معرفی و ارائه می گردند .

نیاز به تعیین درجه مکانیزاسیون

بر خلاف تصور عمومی که بصورت ساده انگاری در خصوص استخراج بلوک به روش کواری نسبت به سایر روشهای معدنکاری وجود دارد ̨بواسطه تفاوت های زیادی که در ویژگی های زمین شناختی و ژئوتکنیکی و فیزیکی مکانیکی جای جای ذخایر سنگ تزیینیوجود دارد ̨روش کواری انتخاب ماشین آلات دقیقی را طلب می کند . یک روش موفقیت آمیز استخراج در یک کواری ممکن است در کواری دیگری نتیجه خوبی ببار نیاورد . بنابراین برای انجام کار بصورت مکانیزه روی یک کواری با هر طبیعت و ساختاری که از آن برخوردار است ̨باید ابتدا یک بررسی فنی اقتصادی برای یافتن نقطه بهینه تولید انجام شود و از نتیجه آن برای انتخاب ماشین آلات استفاده گردد. در غیر اینصورت سرمایه گزاری عظیم انجام شده بر این ماشین آلات به علت عدم تطابق آنها با نرخ تولید بدرستی مورد بهره برداری قرار نمی گیرد و قادر به ایجاد درآمد نمی گردد.

فاکتور موثر دیگر بر مکانیزاسیون نرخ بازار برای هر نوع سنگ می باشد . در  شرایط مشابه ̨کواریهایی که سنگی با ارزش تجارتی بهتر تولید می کنند در مقایسه با آنهایی که سنگ های با ارزش پایین تریی تولید می کنند ̨توان سرمایه گزاری بیشتری روی ماشین آلات دارند . نوسانات ارزش تجارتی گونه های متفاوت سنگ نیز تاثیر بسزائی بر انتخاب درجه مکانیزاسیون خواهد داشت . از طرف دیگر اکثریت کواری های ایران کوچک هستند و به روشهای نیمه مکانیزه حتی دستی استخراج می شوند . در چنین کواری هائی توده سنگ که در اینجا کاملا ماده معدنی با ارزش ما را تشکیل می دهد در طول پروسه استخراج متحمل صدماتی جدی می گردد که سبب ساز اتلاف ماده معدنی گرانبها می گردد .

برای هموار سازی مسیر پیشنهاد درجه مکانیزاسیون بهینه جهت کواری ها ضروری است که روی کواری های موجود کشور در خصوص دسترسی به مکانیزاسیون در ارتباط با میزان ذخیره  ̨طول عمر کواری ̨طبیعت ذخیره ̨کیفیت سنگ و شرایط بازار مطالعه صورت گیرد . یک آمار دقیق و حاوی جزییاتی از این دست ̨برنامه ریز را در ارزیابی فنی اقتصادی استخراج به روش کواری برای ذخیره تحت بررسی خود یاری می نماید و چنانچه پیشتر گفته شد ̨این ارزیابی مقدمه پیشنهاد درجه مکانیزاسیون بهینه برای یک کواری است . هم اکنون در ایران چنین آماری در دسترس نیست و بنابراین انجام چنین مطالعاتی و تاسیس یک چنین بانک اطلاعاتی ضروری می نماید .

طبقه بندی کواری ها

در غیاب بانک اطلاعاتی نشانگر درجه فعلی مکانیزاسیون کواری ها در کشور ̨باید به هر حال کواری ها بر مبنای معینی طبقه بندی شوند ̨تا بتوان درجه مکانیزاسیون مطلوب یک کواری را پیشنهاد کرد . ماشین آلات مورد نیاز یک کواری علاوه بر طبیعت ذخیره یا تشکیلات ( توده ای و یا لایه ای )̨روش کار ( پایینتر از سطح زمین و یا بالاتر از سطح زمین ) و طول عمر عمدتا بستگی به ظرفیت تولید دارد . در اینجا با توجه به طرفیت تولید ̨کواری ها در حالت کلی به بسیار کوچک ̨کوچک ̨متوسط و بزرگ طبقه بندی می شوند .

– کواری های بسیار کوچک شامل سنگ های توده ای کوچک و سنگ های لایه ای حاوی درزه های خیلی زیاد ̨می باسند که تنها قادر به تولید بلوکها و قطعه سنگ هایی کوچک هستند . در این کواری ها تشکیلات از خود بی ثباتی در رنگ و دانه بندی نشان می دهد . برای چنین طبقه ای از کواری ها که حدکثر تولید روزانه آنها می تواند تا یک متر مکعب باشد ̨استفاده از روشهای دستی در نظر گرفته شده است .

– کواری های کوچک که شامل تشکیلات توده ای و مقادیر محدودی از سنگ های لایه ای پر درزه هستند . در این کواری ها اکثر عملیات جداسازی بلوکها بصورت دستی انجام می شود و تنها برخی عملیات معین ̨در صورت نیاز مکانیزه هستند . محصول به دست آمده از کواری های کوچک دو متر مکعب در روز مفروض می باشد .

– کواری های متوسط شامل سنگهای توده ای بزرگ ̨سنگ های لایه ای با درزه هایی کمتر از حالت متداول و حداقل باطله می باشند . این گروه از کواری ها قادر به تولید حدود پنج متر مکعب در روز از طریق عملیات نیمه مکانیزه هستند .

– کواری های بزرگ آنهایی هستند که تولیدی بیش از پنج مبر مکعب در روز از طریق روشهای کاملا مکانیزه دارند . چنین کواری هایی دارای فرم ساخت وبافت یکنواخت از نظر ریگ وو دانه بندی در مقیاسی وسیع هستند و شامل سنگ های توده ای بزرگ با درزه های فاصله دار و مقادیر کافی از ذخیره اثبات شده ̨می باشند .

طبقه بندی بر مبنای ظرفیت تولید به همتراه روش مناسب استخراج به روش کواری طی جدول 1 خلاصه شده است . درجه بهینه مکانیزاسیون در مراحل گوناگون کار بر مبنای تقسیم بندی کلی فوق در جدول 2 ارائه شده است .

جدول 1- طبقه بندی کواری ها

طبقه بندی

خیلی کوچک

کوچک

متوسط

بزرگ

طبقه D

طبقه C

طبقه B

طبقه A

تولید ماهانه(m3)

30 >

60-30

150-60

150 <

درجه مکانیزاسیون

دستی

غالبا دستی –برخی عملیات ویژه ممکانیزه

نیمه مکنیره

کاملا مکانیزه

جدول 2- درجه مطلوب مکانیزاسیون برای مراحل گوناگون استخراج بلوک

مراحل کار

طبقه کواری

درجه مطلوب مکانیزاسیون

آماده سازی

A

واگن دریل ̨بولدوزر ̨لودر ̨کامیون

B

بولدوزر ̨لودر ̨کامیون

C

بولدوزرهای کوچک

D

دستی

ایجاد سطح آزاد

A

سیم برش ̨چالزنی ̨حفاری و انفجار

B

حفاری و انفجار

C

انفجار ̨و پارس و کوه

D

اسکنه و پارس و کوه

حفاری های مقدماتی برای برش اصلی

A

حفارهای هیدرولیکی و حفارهای خطی پنوماتیکی و کمپرسورهایی با ظرفیت بالا

B

چکشهای دستی و کمپرسورهایی با ظرفیت بالا

C

چکشهای دستی با استفاده از هوای فشرده کمپرسور تراکتور

D

چکش دستی / پتک و اسکنه

جداسازی اولیه بلوک ها

A

سیم برش ̨انفجار ̨چالزنی ̨جکهای هیدرولیکی ̨بالشتکهای هیدرولیکی و پنوماتیکی

B

سیم برش ̨انفجار

C

انفجار ̨و پارس و کوه

D

انفجار ̨و پارس و کوه

حفاری برای برش دوم

A

ماشین های حفار خطی و چکشهای دستی

B

چکشهای دستی

C

چکشهای دستی

D

انفجار ̨پتک و اسکنه

مرحله دوم جداسازی

A

جک هیدرولیکی ̨سیم برش و انفجار

B

انفجار ̨و پارس و کوه

C

انفجار ̨و پارس و کوه

D

پارس و کوه

واژگونسازی بلوک ها

A

جرثقیل دکلی ̨لودر ̨جرثقیل متحرک با ظفیت بالا

B

وینچ ̨جرثقیل متحرک ̨لودر

C

جرثقیل متحرک ̨وینچ ̨دیلم ( اهرم )

D

وینچ ̨دیلم ( اهرم )

پیراستن و خورد کردن بلوک ها

A

جک هیدرولیکی ̨سیم برش و انفجار

B

انفجار ̨و پارس و کوه ̨پتک و اسکنه

C

پتک و اسکنه ̨پارس و کوه

D

پتک و اسکنه ̨پارس و کوه

مهار و بارگیری بلوک

A

جرثقیل دکلی ̨لودر ̨جرثقیل متحرک با ظفیت بالا

B

وینچ ̨جرثقیل متحرک

C

جرثقیل متحرک کم ظرفیت

مراحل کار

طبقه کواری

درجه مطلوب مکانیزاسیون

D

جرثقیل دستی ( قرقره زنجیر دار ) ̨وینچ

حمل و نقل بلوک ولاشه

A

کامیون

B

کامیون

C

جمع آوری دستی در تور ویژه و جابجایی با جرثقیل کم ظرفیت

D

بار گیری دستی در کامیون

نتیجه گیری :

ماشین آلات مورد احتیاج برای یک کواری عمدتا بستگی به ظرفیت تولید آن کواری علاوه بر طبیعت ذخیره ( توده ای و یا لایه ای ) ̨روش کار ( زیر سطح زمین یا بالاتر از سطح زمین ) و طول عمر آن دارد . یک سیستم طبقه بندی کلی بر مبنای ظرفیت تولید به صورت کواری های ;خیلی کوچک ̨کوچک ̨متوسط ̨بزرگ پیشنهاد شده است . طبقه بندی کواری ها به عنوان یک راهنمای کلی به مجریان جهت تصمیم گیری در مورد درجه مکانیزاسیون بهینه مورد نیاز و تائید قضاوت مهندسی آنها کمک خواهد کرد. با تامین مکانیزاسیون ارائه شده در جدول 2 برای هر مرحله از کار ̨عملیات استخراج در کواری ها بگوننه ای یکنواخت و با میزان مطلوبی از تولید پیش خواهد رفت .

شایان ذکر است که اگر یک کواری اساسا مستعد درجه بالایی از مکانیزاسیون باشد ̨باید برای بالا بردن سطح طبقه بندی خود از پایین به بالا طی یک پروسه انتقال تدریجی برنامه ریزی شود تا تدریجا به بالاترین سطح مکانیزاسیون کامل برسند .

مجله روشان روز – طبقه بندی کواری ها برای انتخاب میزان بهینه مکانیزاسیون – افشین اکبری دهخورقانی

مطالب مشابه

دیدگاهتان را ثبت کنید