• شنبه, 13 آذر , 1395

88742743 ,  88742741  تلفن سنگ آرتا

88739524  فکس سنگ آرتا

[email protected]  ایمیل سنگ آرتا

فرآوری سنگ ساختمانی

فرآوری و تولید سنگ

انواع تیشه

از قدیم مرسوم بود که سطح روی سنگ را با ابزار تیشه که روی آن به حالت ناخن درآمده، تیشه ای کنند. این کار به دلایل مختلف انجام می شده است. چنانچه از سنگی در کف استفاده شود با این کار می توان از میزان لیزی سطح کاست و ایجاد اصطکاک کرد. این کار معمولا در کف فضاهای عمومی و یا روی پله ها انجام می شود. گاهی اوقات، تیشه دستی روی سنگ های نما هم صورت می گیرد. این کار بیشتر روی سنگ های تراورتن و یا بعضی از انواع سنگ های همانند سنگ سمیرم انجام شده است. در واقع با این کار به چند هدف می‌رسیدند:

سنگ‌ تیشه‌ای معمولاً دارای بافت یکسان و یکنواختی است چنانچه سنگ‌های تراورتن ساب بخورد نقش اصلی خود ا کاملا مشخص و نمایان خوهد کرد حال اگر این نقش نمایان و زیبا و جذاب نباشد می‌توان با تیشه‌ای کردن سطح ان فقط رنگ اصلی زمینه سنگ را نمایش داد و آن نقش‌های نا زیبا در شلوغی تیشه محو می‌شود.

سنگ تراورتن و لایم استون موقعی که تیشه‌ای می‌شوند سفیدتر به چشم می‌ایند در کل سنگ‌ها موقعی که ساب می‌خورند رنگ واقعیشان را که معمولا تیره‌تر است نشان می‌دهند لذا با تیشه‌ای کردن سنگ می‌توان آن را سفید نشان داد.

بعضی از سنگ‌ها به صورت ساب خورده استفاده چندانی ندارند و فقط صورت تیشه‌ای آن‌ها مورد اتفاده قرار می‌گیرد مثلا سمیرم یا نیزار از نوع سنگ‌های با جذب آب بالا هستند و ساب خورده آن‌ها بسیار سریع کثیف می شود ضمن اینکه ساب خوبی هم بر‌نمی‌دارند.

تیشه کاری برای خودش اصطلاحات و قوانینی دارد چنانچه این تیشه در یک جهت و یکبار زده شودو به صورت تنک دیده می‌شود به آن یک تیشه می‌گویند و اگر به صورت کاملا پر زده شود طوری که سح سنگ دیده نشود به آن دو تیشه می‌گویند و چنانچه در دو جهت سنگ تیشه‌ای شود و سطح آن به صورت افقی و عمودی ابزار تیشه بخورد به آن تیشه چپ و راست مثی‌گویند.

ار سطح آن به صورت عمیق خراشیده شود به صورت آن کلنگی و اگر تلفیق این دو روش باشد به آن تیشه کلنگ می‌گویند.

در سال‌های گذشته که اقبال زیادی به سنگ‌های تیشه‌ای شد این کار به سمت انجام با ماشین هم رفت و تیشه ماشینی هم رایج شد.

در ابتدا این تیشه‌ها توسط دستگاه‌ها از روی سنگ زده می شد که باعث می‌شد میزان خراش‌های ناخن‌های تیشه روی سنگ متفاوت شود چرا که ضخامت سنگ‌ها در اغلب موارد متفاوت بود. یعدها این ایراد برطرف شد و در دستگاه‌های جدید خراش ضخامت سنگ تاثیری در میزان خراش روی سنگ نداشت از آن‌جا که تیشه کاری به خوبی مورد استقبال قرار گرفت انواع دیگری از تیشه ماشینی رایج شد از جمله نوعی تیشه کاری به نام بوش همر .

اجرای ایم کار با ماشین به وسیله بوش همر انجام می‌شود این وسیله را روی چند کله در خط ساب می‌بندند و سنگ را از زیرش عبور می‌دهند بسته به فشار باد می‌تواند اثر این خراش‌ها روی سنگ شدت و ضعف داشته باشد.

امروز این کار برای ایجاد سطح ناصاف روی سنگ بسیار رایج است و می‌تواند روی گرانیت ، تروارتن و مرمریت و چینی انجام شود.

مضرس کردن گرانیت

مضرس کردن سنگ به روش‌های دیگری هم انجام می‌شود که یکی از آن‌ها سند بلاست است. چنانچه بخواهید سطح سنگ را به هر دلیلی از حالت سابیده خارج کرده و مضرس کنید می‌توانید مثل همان فرایندی که روی شیشه انجام می‌شود کاملا سطح سنگ را به وسیله پمپ باد و ماسه سند بلاست کنید.

در این شیوه در صورت تمایل می توانید شبیه عمل شعار نویسی روی دیوار با رنگ بارش و زینک عکس روی سنگ هم نقش ایجاد کنید از دستخط گرفته تا خطوط هندسی را روی زینک عکس در می‌اورید سپس این شایلون را روی سطح مربوطه قرار داده همان فضاهای بریده شده مضرس می‌شود گاهی هم روی این فضاها را رنگ می‌کنند و از این اختلاف رنگ سطح به مطلوب‌ترین شکل استفاده می‌برند.

زیر کردن گرانیت برای استفاده در کف فضاهای خارجی بسیار پسندیده ‌ و مورد تاکید است.برای این کار می‌توانید از چند روش استفاده کنید مثلا همین رو سندبلاست ولی اگر بخواهید عمق زیادی در سنگ ایجاد کنید و یا سنگ را زیاد زیر کنید به جای سنگ بلاست می‌توانید از شات بلاست استفاده کنید در این روش گرانیت در دستگاه شات بلاست قرار می‌گیرد سطح گرانیت با ساچمه‌های فلزی مورد حمله قرار می‌‌گیرد تا روی آن زیر شود میزان این زبری بسته به میزان ماندن سنگ در درون دستگاه متفاوت است.

روش دیگر سوزاندن سطح گرانیت است که اصطلاحا به آن فلیم می‌گویند.

این کار هم با روش دستی انجام می‌گیرد و هم ماشینی چنانچه گرانیت در معرض آتش مستقیم و نسبتا موضعی قرار بگیرد چون حالت الاستیسیته بسیار کمی دارد یک پوسته از سطح آن جدا می‌شود در نتیجه سطح گرانیت ناصاف می‌شود این کار با دستگاه هوا برش هم روی زمین و هم در محل می‌تواند انجام شود با استفاده از دستگاه‌های فلیم هم می‌توان این کار را به صورت ماشینی انجام داد.

روش دیگر استفاده از دستگاه‌های تیشه کاری است یک پمپ باد به همراه یک نازل و یک ابزار دستگاهی را تشکیل می‌دهد که می‌تواند روی سنگ را در محل زبر کنند این کار از روش‌های تیشه ماشینی در جا است.

آنتیک کاری

همان‌طور که می‌شود از اسم آن حدس زد به کاری که سنگ را کهنه و قدیمی‌نشان می‌دهد آنتیک کاری می‌گویند آنتیک کار ی روش‌های مختلفی دارد این کار معمولاًروی سنگ تراورتن انجام می‌شود ولی قابلیت اجرا روی سنگ‌های دیگر هم دارند هر چند زیبایی این عمل با سنگ تراورتن چیز دیگری است.

روش معمول مرسوم و صحیح آنتیک کاری صورت مکانیکی آن است یعنی سنگ تراورتن در محفظه‌ای ریخته شود که در ان ساچمه‌هایی از فلز و یا سنگ‌های محکم‌تر قرار دارند. فضای مخلوط از سنگ مورد نظر و ساچمه‌ها در مدت زمانی خاص که بستگی به جنس سنگ و دستگاه و میزان توقع ما از آنتیک کاری دارد حول محوری می‌چرخد و عمل آنتیک کاری انجام می شود چرا که سطح آن توسط جسم محکم‌تر خورده می‌شود و گوشه تیز سنگ‌ها نیز تبدیل به حالات ربع دایره می‌شود که در اصطلاح به آن تامبل می‌گویند.

روش دیگر آنتیک کاری استفاده از اسید است چنانچه شما سطیح روی تراورتن را با اسید شستشو دهید تبدیل به انتیک می شود البته به این دلیل که معمولا اسید به ور کامل از سنگ خارج نمی شود این خوردگی تا مدت ها ادامه پیدا می‌کند که این یکی از ضعف‌های آنتیک کاری با اسید است برای این کار معمولا از اسید سولفوریک با غلظت کم حدود 30 درصد استفاده می‌شود.

روش بعدی آنتیک کاری سطح سنگ روشی است که به محصول آن چرمی می‌گویند تقریبا همه مرمریت‌ها تراورتن‌ها و گرانیت‌ها را می‌توان چرمی کرد بهترین و بیشترین کاربرد چرمثی روی سنگ‌های تراورتن و بعد از ان مرمریت است در این روش روی خط ساب به جای لقمه‌های معملو ساب لقمه‌های مخصوصی می‌بندند که قسمت‌های ضعیف‌تر سنگ را تحت تاثیر قرار داده پستی و بلندی مطلوبی به سنگ می‌دهد و در آخرین مرحله ساب هم می‌توان لقمه‌های بست که سطح سنگ را نسبتاً براق کند.

سبک چرمی در هر سنگی ظاهر متفاوتی به آن سنگ می‌دهد در تراورتن‌ها به دلیل تخلخل زیاد هم ‌می‌توان بعد از پر کردن سوراخ‌ها سنگ را چرمی کرد و هم بدون پر کردن سوراخ‌ها این کار را انجام داد در مرمریت‌ها که معمولاً دارای رگه‌های ضعیف‌ هستند این لقمه‌های فرچه مانند بیشتر روی همین رگه‌ها اثر مثی‌گذارد و آن‌ها را فرو می‌برند.

امروزه استفاده از سنگ چرمی در تمام قسمت‌های ساختمان از نما گرفته تا محوطه و داخل فضاهای راه پله و داخل فضاهای داخلی ساختمان کابرد دارد با این شیوه می توان سنگ را زیباتر و طبیعی‌تر جلوه داد.

ساب یا پلیش(polish)

چنانچه سنگ بعد از طی مرحله برش وارد دستگاه ساب شود فرآیند پلیش آغاز می‌شود. ساب یا پلیش در سنگ‌های مختلف شیوه‌ها و دستور العمل‌های متفاوتی دارد.

ساب در گرانیت و چینی کاملا یکسان است و سنگ فقط با لقمه‌ ساب‌های طراحی شده سابیده و براق می‌شود ولی در مرمرها و مرمریت‌ها قبل وحین ساب بضا نیاز است که کارهای خاصی روی سنگ انجام شود چنانچه دستگاه اصطلاحا خرد باشد باید قبل از ورود به دستگاه ساب توری زرین شود به این صورت که پشت سنگ مرمر یا مرمریت را با یک شبکه توری و ماده‌ای که به زرین یا چسب توری معروف است می‌چسباند این کار باعث می‌شود سنگ استحکام و یکپارچگی خود را حین عمل ساب و بعد از ان حفظ کند.

سنگ مرمریت گاهی بعضا دارای ترک‌های ریز و سطحی و یا سوراخ‌های کوچکی است و به همین خاطر باید رزین شود این ماده پر کننده متفاوتی دارد که به آن‌ها اشاره خواهد شد.

به تشخیص مسئوول فنی کارخانه سنگ مرمر و مرمریت با پرکننده و محافظت کننده مخصوص آماده برای ساب میشود و پس از ساب به ابعاد مورد نظر برش می خورد.

فرایند ساب در سنگ‌های تراورتن عملی وتخصصی و علمی و تجربی و هزینه بر است لذا باید دقت لازم در آن به عمل آید.

سنگ تراوردن اساسا متخلخل است چنانچه خواسته باشیم سوراخ‌های آن را پر کنیم تا در سنگ نهایی خلل و فرج دیده نشود باید متوسل به روش‌های خاصی شویم ابتدای ورود تراورتن به بازار برای این کار بعضا از پارافین هم رنگ شده با سنگ‌ استفاده می شد که به آن بتونه شمعی می گویند توضیح این‌که سطح تراورتن ساب خوره را با پارافین رقیق شده می‌پوشانند.

وقتی پارافین‌های با حرارت مستقیم شعله روان شده و در سوراخ‌های سطح نفوذ می‌کرد و خشک می‌شد اضافه آن را با کاردک جمع می‌کردند بدیهی است این روش پر کردن خلل و فرج تراورتن یک شیوه آشکار از تقلب و یا کار قلابی است خوشبختانه در حال حاضر کمتر دیده می شود چرا که این بتونه‌ها با قرار گرفتن در معرض آفتاب و سرما و گرما روی سنگ جاری می‌شوند و سطح سنگ را کثیف و زشت می‌کنند و در ضمن فاقد مقاومت کافی هستند.

برای تشخیص این بتونه می توان از یک جسم نوک تیز استفاده کرد به این صورت که اگر این جسم را در سوراخ پر شده تراورتن فضشار دهید و در ان فرو برود مشخص می شود که این سوراخ با بتونه پر شده است چرا که روش‌های دیگر پر کردن سنگ این قدر راحت تسلیم یک جسم فرو روند نمی‌شوند.

یکی از روش‌های پر کردن سنگ تراورتن که محاسن و معایب خود را دارد پر کردن سنگ با سیمان مخصوص است اصطلاحا به سنگی که با این روش کار شده پر شده با سیمان می‌گویند در این روش سنگ دارای سوراخ را ابتدا کالیبر می‌کنند یعنی با دستگاهی که وظیفه آن هم اندازه کردن ضخامت سنگ‌ها و از بین بردن نقش احتمالی و رد پای دیسک قله بر روی سنگ بریده شده است. کالیبر می کنند در ادامه سنگ به وسیله دستگاه مخصوصی باسیمان پر می شود این دستگاه سیمان تهیه شده رادر سه یا چهار یا پنج کله از رقیق تا غلیظ با فشار به تراورتن تزریق می‌کند.

سیمان به کار رفته ترکیبی از سیمان سفید و کربنات کلسیم میکرونیزه چسب مخصوص رنگدانه‌های خاص است تراورتن پر شده پس از طی این مرحله در محلی نگاه داشته می‌شود.

در این مرحله که یک هفته طول می کشد سنگ باید هوا بخورد و روزانه به آن اب داده شود تا گیرش اولیه سیمان انجام شود.

بعد از حدودا یک هفته سنگ با دستگاه سابیده می‌شود چنانچه بخواهیم محصول نهایی مات باشد فقط چند کبه ابتدایی خط ساب روی سنگ سوار شود سنگ ساب می‌خورد و سطح آن به صورت ماتباقی می‌ماند ولی اگر بخواهیم سنگ ساب خورده براق باشد تمام کله‌های خط ساب که برای این کار طراحی شده‌اند روی سنگ سوار می‌شوند.

این روش برای مصرف کننده فقط یک ایراد دارد سطحی که در اثر پر شدن سوراخ روی سنگ ایجاد شده دارای دو قسمت است.

قسمت‌هایی که پر شده و قسمت‌هایی که خود نگ است قسمت‌هایی که توسط سیمان پر شده است براق نمی شود ولی قسمت‌هایی که خود سنگ را می‌بینیم براق است این در صورتی است که سنگ به صورت براق مورد نظر باشد اما اگر به صورت مات مورد نظر باشد این ایراد مرتفع می شود در محصول براق اگر سطح سنگ دارای سوراخ‌های زیادی باشد قسمت زیادی از سنگ انعکاس نور و براقیت نخواهد داشت که این ایراد اساسی سنگ‌های پر شده با سیمان است.

قابل ذکر است که عمل پر کردن با سیمان در سنگ‌های تراورتن رایج است و در مابقی سنگ‌ها تنها در مواردی معدودی انجام می‌شود به هر حال ایرادی که ذکر شد در کنار محاسن زیادی که این روش دارد باید مورد توجه قرار گیرد.

در قسمت پر کردن با زرین‌ها به این موضوع خواهیم پرداخت که رزین‌ها تغییر رنگ در مجاورت آفتاب دارند ولی سیمان‌ها از این عیب مبرا هستند ضریب طولی و حجمی سنگ و سیمان بسیار به هم نزدیک است و چنانچه سنگ در معرض سرما و گرما قرار گیرد احتمال جدا شدن سیمان از آن به خاطر اختلاف تغییر طول تقریبا منتفی است از طرفی چسبندگی سیمان به سنگ امری است طبیعی و جز محسنات سیمان به حساب می‌اید.

چنانچه عمل پر شدن سیمان به وسیله دستگاه و ب رعایت قواعد انجام شود شاهدا کمترین مقدار سوراخ حتی به اندازه یک سوزن در در سنگ ساب خورده خواهیم بود چرا که سیمان با فشار مناسبی درون سنگ تزریق می‌شود و فقط رزین‌های کمی که رقیق و با قدرت نفوذ بالا هستند می‌توانند این حجم از خلل و فرج را پر کنند طبیعی است که این نوع رزین‌ها گران باشند.

نکته مهم این است که نمودار گیرش مواد سیمانی پر کننده همان نمودار سیمان است یعنی تا بیست و هشت روز از گیرش به نود و هشت درصد مقاومتش می رسد و دو درصد باقیمانده سال‌ها طول می‌کشد یعنی لازم است این محصولات تا یک ماه پس از تلید به طور مرتب مثل بتن آب داده شوند تا عمل هیدارتاسیون سیمان به طور کامل انجام شود.

بیشتر مصرف کنندگان توقع براقیت و ساب خوب را از یک محصول رزین شده دارند در حالی که چنین موقعی معمولا برآورده نمی‌شود و نتیجه نهایی چنین حاصلی در بر ندارد چرا که غالبا کار پر شدن سورا‌‌خ ها با رزین در ایران به صورت صحیح انجام نمی‌شود و اساسا چنانچه سطح پر شده با رزین براق نباشد به هدفمان نرسیده‌ایم ساب سنگ با دستگاه ساب پس از طی مرحله پر شدن انجام می‌شود دستگاه ساب بسته به جنس سنگ و این‌که سخت باشد یا نرم دارای تعداد کلگی و انواع ساینده‌های متفاوت است تعدئاد هد دستگاه ساب در گرانیت بین شانزده تا بیست و دو کله و در ماربل بین ده تا شانزده کله است که اصطلاحا به ساب شانزده کله یا … معروف است.

سنگ اسلب معمولا پیش ساب می‌شود و این کار به جای کالیبر انجام شود دستگاه کالیبر یا پیش ساب دارای تعدادی هد است که معمولا با ترکیب دو + سه سه یا سه + چهار کله مخصوص کالیبر + پیش ساب است شناخته می‌شود پیش ساب سنگ اسلب نرم هم بین دو تا شش کله دارد.

عملیات ساب با لقمه‌‌های زبرتر شروه شده قدم به قدم ادامه پیدا می کند تا به لقمه‌های نرم‌تر زیاد می رسد و کم کم سنگ براقیت مورد نظر را به دست می‌آورد برای رسیدن به این براقیت معمولا در دو دهه آخر از لقمه‌های اسیدی استفاده می‌کنند.

رزین کاری

یکی از روش‌های پر کردن حفره‌های سنگ با هدف قاوم سازی و افزایش کیفیت ظاهری سنگ‌های بریده شده استفاده از رزین‌ها است. این کار هم روی بلوک قابلیت اجرا دارد و هم روی سنگ قبل از ساب خوردن

در اینجا به حالت دوم یعنی اجرای رزین روی سنگ پیش از ساب خوردن می‌پردازیم.

البته کاملا مشخص است تنها سوراخ‌هایی امکان پر شدن چه با زرین و چه با سیمان را دارند که در سطح سنگ دارای راه باشند.

در این قسمت پس از سیمان به دو پر کننده دیگر یعنی ماستیک‌های اپوکسی و ماستیک های پلی استر می پردازیم که اصطلاحا به هر دو در بازار رزین گفته می‌شود البته ماده اولیه و سازنده ماستیک‌های اپوکسی و پلی استر است رزین پلی استر در حالت‌های مایع نیمه جامد و جامد موجود است این رزین‌ها هم شفاف هستند و هم رنگی و هم می تواند با رنگدانه به رنگ های مختلفی درآیند آن‌‌چه که ما در اغلب سنگبرهای فعلی می بینیم استفاده از این زرین است چرا که هم ارزان‌تراست و هم نیاز به تجهیزات خاصی ندارد و می‌توان آن‌را با کاردک روی سنگ کشید و در آفتاب خشک کرد این زرین ها در برابر اشعه‌ها مقاومت بالایی دارد و دارای ویسکوزیته زیادی است این رزین هم مثل دیگر رزین‌ها برای گیرش نیاز به ترکیب باهاردنر مخصوص دراد زمان واکنش در رزین پلی استر سریع‌تر از رزین اپوکسی است و به خاطر ویسکوزیته بالا و سفت شدن سریع عمق نفوذ کمتری نسبت به اپوکسی در سنگ دارد.

سنگ بعد از پیش ساب به علت تماس زیاد با اب کاملا خیس است و لازم است قبل از تماس با رزین خشک شود این کار هم‌ می‌تواند به وسیله کوره روی خط ساب انجام شود هم به وسیله افتاب و به صورت طبیعی پس از اینکه سطح روی سنگ توسط رزین پوشیده شده دوباره باید در معرض گرما قرار بگیرد ان کار هم یا با کوره انجام می‌شود یا با افتاب

پس چنانچه خط ساب دارای کوره باشد هم قبل از رزین برای خشک شدن سنگ از آن استفاده می‌شود هم بعد از رزین جهت پخت رزین.

چنانچه بخواهیم فراوری بهتری روی سنگ انجام دهیم و سنگ ارزش آن را داشته بادش می‌توانیم از رزین اپوکسی استفاده ککنیم البته رزین اپوکسی قیمت بالاتری نسبت به سیمان و رزین پلی استر دارد ولی در مقابل اشعه UV مقاوم است یعنی در مقابل نور خورشید زرد نمی‌شود به دلیل غلظت کمتر وزمان گیرش پایی تر نفوذ بیشتری در سنگ دارد.

جنس رزین اپوکسی بسیار محکم‌تر از زرین پلی استر است به طوری که تنش حد تحمل رزین اپوکسی 50-60 مکا پاسگال است در حالی که حد تحمل رزین پلی ستر 13-14 مگا پاسگال است با این‌که استفاده از این رزین در بازارهای جهانی بسیار رایج است متاسفانه هنوز در ایران انچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است البته هر رزینی که از آن استفاده می کنیم بایدد ضریب انبساط طولی و حجمی نزدیک به سنگ داشته باشد سطح آن پس از استفاده ساب بر دارد پس ازمصرف نشست نکند.

یکی از اشکالات اساسی که در سنگ‌های رزین شده بسیار دیده می‌ِشود نشست رزین است که برای جلوگیری از چنین نقیضه‌ای می بایست سوراخ‌های درشت را با عمل وصله کردن پوشاند و در ضمن از انجام رزین وصله کردن پوشاند و در ضمن از انجام رزین به صورت سطحی خودداری کرد بعضا دیده می‌شود که سنگ بعد از رزین پر از سوراخ‌های ریز و درشت است.

بدیهی است ایراد به دلیل رزین کاری بسیار سطحی است که با اولین تماس کلگی ساب رزین کاملا از بین می‌رود. دلیل دیگر آن پیدایش سوراخ های جدید در سطح سنگ به علت سابیده شدن بیش از اندازه سنگ بعد از رزین کاری است.

رزین‌ها قابلیت تغییر رنگ دارند معمولا رنگ انها را با سنگی که مورد استفاده قرار می‌گیرد همخوان می‌کنند البته رزین شفاف رنگ ندارد و در سنگ های مرمر و تراورتن‌های با ارزشی که سوراخ های سطحی دارن مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نوع دیگر رزین از لحاظ رنگ رزین بی رنگ است که به طور تخصصی جهت کار بر روی سنگ مرمرهایی ساخته شده که باید نور را از خود عبور دهند.

روش دیگری که شاید به زودی جایگزین روش‌های سنتی شود رزین UV است تفاوت آن با رزین های دیگر این است که هاردنر با سخت کننده آن اشعه UV است و در آن از هیچ هاردنر شیمیایی استفاده نشده است از ا‌نجا که این رزین روی سنگ سخت نمی‌شود می‌توان اضافه آن رابه راحتی جمع کرد فقط برای خشک شدن این رزین باید از کوره‌های مخصوص تابش اشعه UV استفاده کرد.

مهندس حسین جعفریان – راهنمای سنگ ایران

مطالب مشابه

دیدگاهتان را ثبت کنید